Zihin haritalama nereden çıktı?

Not almak için daha iyi bir yol

1960’larda Amerikalı sinirbilimci Profesör Roger Sperry, beynin iki yarıküresinin farklı işlevlerde uzmanlaştığını gösteren ünlü “bölünmüş beyin” çalışmalarını yürüttü. Bu çalışma ona 1981 Nobel Fizyoloji veya Tıp Ödülü’nü kazandırdı.

Aynı dönemde Tony Buzan öğrenme ve hafıza psikolojisi dersleri veriyordu. Kısmen Sperry’nin araştırmalarından ilham alarak, alışılmış not alma biçimimizin (doğrusal, sıralı ve yalnızca sözcük ve rakamlardan oluşan) beynimizin çalışma biçimine uymadığını fark etti. Sözcüklerle birlikte renk ve görselleri de kullanabileceği bir not alma yöntemi aradı.

Buzan o dönemde bunu beynin sol ve sağ yarısı üzerinden anlatıyordu. Bugün sinirbilim, her iki yarıkürenin yaptığımız hemen her işte birlikte çalıştığını ve “sol beyinli” ya da “sağ beyinli” insanlar fikrinin bir efsane olduğunu söylüyor. Buzan, notlarda sözcüklerin yanı sıra renk, görsel ve bağlantılara da yer vermeyi öneriyordu.

Merkezden dışa doğru

Ona göre renk, görsel, hayal gücü, “büyük resim” ve boyut duygusu, not alma ve düşünme biçimimizin parçası olmalıydı.

Buzan fikirlerini ayrıntılı biçimde, geniş ve hevesli bir izleyici kitlesi toplayan BBC televizyon dizisi Use Your Head’de anlattı.

Temel fikri şuydu: beyne uygun notlar, doğadaki pek çok organizma gibi bir merkezden dışa doğru yayılmalıdır.

Doğaya bakın, bu örüntüyü her yerde görürsünüz: kalından inceye uzanan dalları olan bir ağaç gövdesi; ana damardan giderek incelen damarlara yayılan bir yaprağın damarları; merkezlerinden yayılan dallar aracılığıyla birbirine bağlanan beyindeki sinir hücreleri.

Not almaktan düşünme yöntemine

1970’lerde Tony Buzan zihin haritasını dünyaya tanıttı. Tüm doğal organizmalar merkezden dışa doğru büyüyorsa, doğanın bir parçası olarak bizim de düşüncelerimizin doğal akışını izleyerek aynı ışınsal biçimde not almamız gerektiğini savundu.

Bugün zihin haritalarını not almanın yanında ders anlatmak, yazı planlamak ve iş süreçlerini açıklamak için de kullanabilirsiniz.